WHOIS Nedir? Domain Bilgisi Sorgulama Rehberi

WHOIS, bir domain adının kime ait olduğunu, ne zaman kayıt edildiğini, ne zaman süresinin dolacağını ve hangi kayıt kuruluşundan alındığını sorgulayan bir internet protokolüdür. Web geliştiricileri, SEO uzmanları ve sistem yöneticileri için vazgeçilmez bir bilgi kaynağıdır.

WHOIS Nedir?

WHOIS (okunuşu "who is"), 1982 yılında RFC 812 ile standartlaştırılmış bir sorgu/yanıt protokolüdür. Domain adları, IP adresleri ve otonom sistem numaraları hakkında bilgi sağlamak için kullanılır. Bir domain için WHOIS sorgusu yaptığınızda, kayıt kuruluşunun veritabanındaki bilgiler döndürülür.

WHOIS Hangi Bilgileri Sağlar?

Tipik bir WHOIS yanıtı şu bilgileri içerir:

• Domain adı: Sorgulanan alan adı
• Kayıt tarihi: Domain'in ilk kaydedildiği tarih
• Bitiş tarihi: Domain süresinin dolacağı tarih
• Güncelleme tarihi: Son değişiklik yapılan tarih
• Registrar: Domain'in satın alındığı kayıt kuruluşu (ör. GoDaddy, Namecheap)
• Name server'lar: Domain'in DNS sunucuları
• Durum kodları: Domain'in mevcut durumu (clientTransferProhibited vb.)
• Kayıt sahibi bilgileri: İsim, adres, e-posta, telefon (gizlilik koruması yoksa)

Domain Name: example.com
Registry Domain ID: 12345678
Registrar: Example Registrar Inc.
Updated Date: 2024-06-15T10:30:00Z
Creation Date: 2010-03-20T14:20:00Z
Registry Expiry Date: 2026-03-20T14:20:00Z
Domain Status: clientTransferProhibited
Name Server: ns1.example.com
Name Server: ns2.example.com

Gizlilik Koruması (WHOIS Privacy)

GDPR ve benzeri veri koruma yasalarının ardından, birçok kayıt kuruluşu WHOIS gizlilik koruması sunar. Bu hizmet, kayıt sahibinin kişisel bilgilerini gizleyerek yerine proxy bilgileri gösterir:

• GDPR etkisi: Avrupa'daki kayıt kuruluşları artık kişisel bilgileri varsayılan olarak gizler
• Proxy/Privacy hizmeti: Kayıt kuruluşunun adresi ve e-postası gösterilir
• Redacted (sansürlenmiş) alanlar: "REDACTED FOR PRIVACY" ifadesi görüntülenir

Bu durum, domain araştırması yapan kişiler için bilgiye erişimi zorlaştırsa da, kişisel gizliliği koruma açısından önemli bir gelişmedir.

Domain Süresi ve Yenileme

Domain süresini takip etmek kritik öneme sahiptir:

• Süre dolumu: Domain süresi dolduğunda genellikle 30-45 günlük bir "grace period" (ek süre) verilir
• Redemption süresi: Grace period'dan sonra 30 günlük bir kurtarma dönemi başlar (ek ücretli)
• Serbest bırakma: Tüm süreler dolduktan sonra domain herkesin kaydına açılır
• Otomatik yenileme: Önemli domain'ler için otomatik yenilemeyi mutlaka etkinleştirin

Registrar ve Registry Farkı

Bu iki terim sıklıkla karıştırılır:

• Registry (Kayıt defteri): Bir TLD'nin (üst düzey alan adı) tüm veritabanını yöneten kuruluştur. Örneğin, .com için Verisign, .tr için NIC.tr registry'dir.
• Registrar (Kayıt kuruluşu): Domain adlarını son kullanıcılara satan şirketlerdir. GoDaddy, Namecheap, Google Domains birer registrar'dır.

Benzetme yapacak olursak: Registry bir bankanın merkezi sistemi, registrar ise o bankadaki şubelerdir.

Domain Durum Kodları

WHOIS yanıtında görülen durum kodları domain'in mevcut durumunu belirtir:

• ok veya active — Normal durumda, herhangi bir kısıtlama yok
• clientTransferProhibited — Transfer kilidi açık (yetkisiz transfer engellenir)
• clientDeleteProhibited — Silme kilidi açık
• serverHold — Registry tarafından askıya alınmış (DNS çalışmaz)
• pendingDelete — Silinmeyi bekliyor
• redemptionPeriod — Kurtarma döneminde

RDAP: WHOIS'in Geleceği

RDAP (Registration Data Access Protocol), WHOIS'in yerini alması planlanan modern protokoldür. WHOIS'e göre önemli avantajları vardır:

• Yapılandırılmış veri: JSON formatında standart yanıtlar döndürür
• Güvenlik: HTTPS üzerinden çalışır, veri bütünlüğü sağlar
• Uluslararılaştırma: Unicode karakter desteği
• Erişim kontrolü: Farklı kullanıcılara farklı düzeyde bilgi sunabilir

ICANN, tüm kayıt kuruluşlarının RDAP desteği sunmasını zorunlu kılmıştır ve WHOIS'in tamamen kaldırılması planlanmaktadır.

WHOIS Sorgulama Yöntemleri

• Komut satırı: whois example.com (Unix/Linux/macOS)
• Web araçları: Online WHOIS sorgulama servisleri
• API: Programatik erişim için WHOIS/RDAP API'leri